Rozwód w świetle prawa

Jak wyglądają rozwody od strony prawnej?

Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, na co zwraca uwagę art. 18 Konstytucji RP. Trwałość małżeństwa jest jedną z podstawowych zasad polskiego prawa rodzinnego. W prawie polskim zasada trwałości małżeństwa nie oznacza jednak jego nierozwiązywalności. System prawny dopuszcza odstępstwo od zasady trwałości związku małżeńskiego, który co do zasady zawierany jest na całe życie, poprzez rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. Jak więc wygląda rozwód w świetle prawa?

Orzeczenia w sprawach o rozwód należą do wyłącznej właściwości sądu cywilnego. Bezwzględną – pozytywną przesłanką rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, co musi wystąpić łącznie. Istnieją jednak trzy przypadki, kiedy orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne mimo istnienia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia:

1. jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci;
2. jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, drugi zaś z małżonków na rozwód się nie godzi, a odmowa zgody na rozwód nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;
3. jeżeli z innych względów rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Sąd wydając wyrok orzekający rozwiązanie małżeństwa, zobowiązany jest do kompleksowego uregulowania pozostałych spraw małżeńskich oraz także tych odnoszących się do kwestii rodzicielskich, alimentacyjnych, mieszkaniowych i majątkowych małżonków. Do obligatoryjnych, czyli obowiązkowych elementów wyroku rozwodowego zaliczamy rozstrzygnięcia dotyczące:

I. Winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego

Wina strony — w zależności od okoliczności sprawy sąd rozważa następujące warianty:

• na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie;
• ustala, że oboje małżonkowie są winni rozkładu pożycia;
• ustala, że jeden z małżonków jest winny rozkładu pożycia;
• ustala, że żaden z małżonków nie jest winny rozkładu pożycia

II. Władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków poprzez:

• pozostawienie jej obojgu rodzicom, jeżeli dotychczas posiadali pełną władzę rodzicielską czy też przez powierzenie im obojgu, jeżeli przed orzeczeniem rozwodu nastąpiła ingerencja sądu rodzinnego w sposób jej wykonywania;
• powierzenie jej wykonywania jednemu z rodziców i ograniczeniu tej władzy drugiemu z rodziców;
• pozbawienie jej jednego lub obojga rodziców czy też zawieszenie jej jednemu, lub obojgu rodzicom

III. Wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci,

jeżeli pochodzą one z tego związku, tzn. są w nim urodzone, bądź też zostały przysposobione (adoptowane) przez obydwoje małżonków.

IV. Sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków po rozwodzie.

Ponadto w ramach sprawy o rozwód, sąd może orzec na żądanie jednego z małżonków lub na ich zgodny wniosek o:

• eksmisji z mieszkania jednego z małżonków, gdy drugi występuje z takim żądaniem w sytuacjach rażącego, a wręcz nagannego postępowania uniemożliwiającego wspólne zamieszkiwanie;
• podziale wspólnego mieszkania lub przyznanie go jednemu z małżonków, gdy małżonkowie wystąpią ze zgodnym wnioskiem, lub gdy drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków jest możliwy;
• podziale majątku wspólnego, ale tylko, gdy nie spowoduje to wydłużenie postępowania.

Fakultatywne rozstrzygnięcie zapada również w przedmiocie ustalenia kontaktów rodziców z małoletnim dzieckiem, ponieważ rodzice mogą złożyć zgodny wniosek, aby sąd nie orzekał o kontaktach. W sytuacji, gdyby takie rozwiązanie w przyszłości nie wystarczało dla zabezpieczenia dobra dziecka lub jeżeli między rodzicami dochodzi do sporów w tym przedmiocie, każdy z rodziców może wystąpić do sądu rodzinnego o uregulowanie kontaktów z dzieckiem.

Ponadto w toku postępowania o rozwód, jeden z małżonków może wystąpić przeciwko drugiemu małżonkowi z żądaniem dostarczenia mu środków na utrzymanie. Najczęściej jednak rozwiedziony małżonek występuje z takim żądaniem w oddzielnym procesie.