Rozwód w świetle prawa

Jak wyglądają rozwody od strony prawnej?

Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej
Polskiej, na co zwraca uwagę art. 18 Konstytucji RP. Trwałość małżeństwa jest jedną z podstawowych
zasad polskiego prawa rodzinnego. W prawie polskim zasada trwałości małżeństwa nie oznacza
jednak jego nierozwiązywalności. System prawny dopuszcza odstępstwo od zasady trwałości związku
małżeńskiego, który co do zasady zawierany jest na całe życie, poprzez rozwiązanie małżeństwa przez
rozwód. Jak więc wygląda rozwód w świetle prawa?
Orzeczenia w sprawach o rozwód należą do wyłącznej właściwości sądu cywilnego.
Bezwzględną – pozytywną przesłanką rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, co
musi wystąpić łącznie. Istnieją jednak trzy przypadki, kiedy orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne
mimo istnienia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia:

1. jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci;
2. jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, drugi zaś z małżonków na
   rozwód się nie godzi, a odmowa zgody na rozwód nie jest sprzeczna z zasadami współżycia
   społecznego;
3. jeżeli z innych względów rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

I. winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego – wina strony, w zależności od okoliczności sprawy
sąd rozważa następujące warianty:

• na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie;
• ustala, że oboje małżonkowie są winni rozkładu pożycia;
• ustala, że jeden z małżonków jest winny rozkładu pożycia;
• ustala, że żaden z małżonków nie jest winny rozkładu pożycia

II. władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków poprzez:

• pozostawienie jej obojgu rodzicom, jeżeli dotychczas posiadali pełną władzę rodzicielską czy też
  przez powierzenie im obojgu, jeżeli przed orzeczeniem rozwodu nastąpiła ingerencja sądu rodzinnego
  w sposób jej wykonywania;
• powierzenie jej wykonywania jednemu z rodziców i ograniczeniu tej władzy drugiemu z rodziców;
• pozbawienie jej jednego lub obojga rodziców czy też zawieszenie jej jednemu, lub obojgu rodzicom

III. wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci, jeżeli pochodzą one z tego
związku, tzn. są w nim urodzone, bądź też zostały przysposobione (adoptowane) przez obydwoje
małżonków,

IV. sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków po rozwodzie.

Ponadto w ramach sprawy o rozwód, sąd może orzec na żądanie jednego z małżonków lub na ich zgodny wniosek o:

a) eksmisji z mieszkania jednego z małżonków, gdy drugi występuje z takim żądaniem
w sytuacjach rażącego, a wręcz nagannego postępowania uniemożliwiającego wspólne
zamieszkiwanie;
b) podziale wspólnego mieszkania lub przyznanie go jednemu z małżonków, gdy małżonkowie
wystąpią ze zgodnym wnioskiem, lub gdy drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez
dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie
jednemu z małżonków jest możliwy;
c) podziale majątku wspólnego, ale tylko, gdy nie spowoduje to wydłużenie postępowania.

Fakultatywne rozstrzygnięcie zapada również w przedmiocie ustalenia kontaktów rodziców
z małoletnim dzieckiem, ponieważ rodzice mogą złożyć zgodny wniosek, aby sąd nie orzekał
o kontaktach. W sytuacji, gdyby takie rozwiązanie w przyszłości nie wystarczało dla zabezpieczenia
dobra dziecka lub jeżeli między rodzicami dochodzi do sporów w tym przedmiocie, każdy z rodziców
może wystąpić do sądu rodzinnego o uregulowanie kontaktów z dzieckiem.

Ponadto w toku postępowania o rozwód, jeden z małżonków może wystąpić przeciwko drugiemu
małżonkowi z żądaniem dostarczenia mu środków na utrzymanie. Najczęściej jednak rozwiedziony
małżonek występuje z takim żądaniem w oddzielnym procesie. Więcej informacji na temat
możliwości ubiegania się o alimenty od byłego małżonka w artykule, który również pojawi się w
czerwcu.